Wrak F33.3 ORP "Wicher"

Wrak: F33.3
Nazwa: ORP "Wicher"
Jednostka: niszczyciel MW RP
Okres powstania: 1930
Głębokość zalegania: 5
Odkrycie: 1939
Rozpoczęcie badań: 1997

Zdjęcia wraku


Opis stanowiska

Wrak F33.3 „Wicher” jest pozostałością po niszczycielu (kontrtorpedowcu) ORP „Wicher”. Okręt zbudowany we Francji wszedł do służby w Marynarce Wojennej RP w roku 1930, gdzie do 1937 roku był okrętem flagowym. Został zbombardowany przez lotnictwo niemieckie 3 września 1939 roku w basenie portu wojennego w Helu. Wrak okrętu Niemcy przetransportowali przed falochron portu, gdzie spoczywa do dziś. Na wraku rozpoznać można wały napędowe oraz ich wsporniki, perforowane rury opadowe, elementy maszynowni i maszyny sterowej, pompy i wentylatory, skraplacze oraz obie turbiny Parsonsa niskiego i wysokiego ciśnienia z czego prawa jest zachowana niemal w oryginalnym układzie przestrzennym (elementy widoczne na modelu 3D wraka).

Dane techniczne ORP „Wicher”: Wyporność - 1400 t (standardowa) - 1910 t (pełna), Wymiary - długość całkowita 106,9 m, szerokość 10,5 m, zanurzenie 3,3 m, wyporność standardowa 1540 t. Napęd - 3 trójwalczakowe kotły wodnorurkowe typu Yarrow-Normand, opalane ropą, umieszczone w dwóch kotłowniach, 2 zespoły turbin parowych Parsonsa o łącznej mocy 35 000 KM, Prędkość 33 węzły, Zasięg 3000 Mm przy 15 węzłach, Załogę okrętu stanowiło 12 oficerów oraz 150 podoficerów i marynarzy. Uzbrojenie okrętu: 4 działa kal. 130 mm wz. 19/24 Schneider-Creusot Model 1924, umieszczone w wieżach po dwie na dziobie i rufie; 2 działka plot. kal. 40 mm wz. 28 Vickers-Armstrong 2 pdr Mk II; 2 podwójne nkm 13,2 mm Hotchkiss wz. 30 (od 1935 r.); 2 potrójne wyrzutnie torpedowe 550 mm (torpedy parogazowe typu 23 DT) z reduktorami dla torped 533 mm i 450 mm; 2 miotacze bomb głębinowych 24 cm Thornycroft ( brak na uzbrojeniu okrętu w roku 1939), 2 podpokładowe wyrzutnie bomb głębinowych (20 bomb Wz BH200); 60 min wz. 08.

więcej

Lokalizacja

Obiekt zalega na głębokości 5 do 10 metrów metra w odległości kilkunastu metrów od falochronu portu wojennego w Helu. Oś konstrukcji wraka przebiega zgodnie z kierunkiem NW-SE z dziobem po stronie północno - zachodniej.

Przebieg badań

Badania obiektu przeprowadzili archeolodzy z NMM w latach 1997-1999, 2001, 2002. W roku 2006 przeprowadzono wstępną inwentaryzację wraka, a w roku 2018 ekipa badawcza NMM dokonała szczegółowej ewidencji i inwentaryzacji stanowiska.

Chronologia

ORP „Wicher” był pierwszym z dwóch niszczycieli (kontrtorpedowców) zamówionych przez rząd polski dla polskiej marynarki wojennej we francuskiej stoczni „Chantiers Navals Français” w Blainville. Budowę „Wichra” rozpoczęto w lutym 1927 roku, a zwodowano go 10 lipca 1928 roku. Polską banderę na jednostce podniesiono 8 lipca 1930 roku, a 16 lipca 1930 okręt wpłynął do Gdyni jako pierwszy nowoczesny okręt II Rzeczpospolitej. Okręt został zbombardowany przez lotnictwo niemieckie 3 września 1939 roku w basenie portu wojennego w Helu.

Zabytki z wraku

Z wraka pozyskano zabytki zapisane pod 200 numerami inwentarzowymi, głównie wyposażenie statku i rzeczy osobiste załogi - w tym: dzwon okrętowy z inskrypcją ORP „Wicher”, tabliczki znamionowe i funkcyjne, wyposażenie kuchenne i stołowe, lampy i oprawy lamp, monety, butelki szklane, guziki marynarskie, buty, maszynkę do golenia, klucze, czajnik, uchwyty oraz wieszaki.

    Bibliografia

    Bednarz, T. Fotogrametryczny model 3D wraka polskiego kontrtorpedowca „Wicher”. Precyzyjna dokumentacja 3D podwodnych stanowisk archeologicznych (w druku).
    Borowiak M., Niszczyciel ORP Grom, 2016.
    Dyskant J. W., Polska Marynarka Wojenna w 1939 roku cz. 1, Gdańsk 2000.
    Koszela W., Niszczyciele Polskiej Marynarki Wojennej, Warszawa 2013.
    Neuman M., Flota II Rzeczypospolitej i jej okręty, Łomianki 2013.
    Skwiot M., Na dnie twoim lec... – losy „Wichra” i „Gryfa”, „Okręty”. Wydanie specjalne, 1/2013, s. 26-39.
    Szarski W., de Walden S., de Walden-Gałuszko K., ORP Wicher i jego dowódca, Zeszyt Helski 18, 2013.
    Zawadzki W. Polska Marynarka Wojenna w latach 1918–1939. „Morza Statki i Okręty”. 3/1998, s. 10 – 18.

    Zdjęcia z badań


    • Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku
    • śladami średniowiecznych wraków
    • śladami średniowiecznych wraków

    Strona "Wirtualny Skansen Wraków Zatoki Gdańskiej" (www.wsw.nmm.pl) powstała w ramach projektu naukowo-badawczego "Wirtualny Skansen Wraków Zatoki Gdańskiej. Ewidencja i inwentaryzacja podwodnego dziedzictwa archeologicznego" współfinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.